نگاهی به شهرستان های ساوجبلاغ و نظرآباد : سرزمین ریشه ها / نگین فرهنگی استان البرز / میراث دار مدنیت نه هزار ساله / خاستگاه فرهنگ های کهن و ناب ایران زمین
سفارش تبلیغ
صبا

 

 

نخستین بار در «دوشان تپه» محوطه باستانی ازبکی واقع در شهرستان نظرآباد از توابع استان البرز، دکتر یوسف مجیدزاده (چهره ماندگار باستان شناسی ایران) موفق به کشف سه بنای متعلق به آریایی های اولیه شد. پیش از این اعتقاد عمومی باستان شناسان بر آن بود که آریایی های اولیه، زندگی چادر نشینی داشتند. از سکونتگاه های آریایی های ساکن در محوطه ازبکی، مقادیری سفال خاکستری و نخودی به صورت ساده و منقوش همراه با پایه های ظروف سفالی به دست آمده است که خود دلیلی بر حضور مادها و اجداد آنها در این منطقه است. در نوروز 1397 در این باره با محمد رضا جعفری فیلمساز جوان نظرآبادی گفت و گو کرده ام.


بخش اول 

بخش دوم 

گفت و گویم با محمدرضا جعفری درباره آثار مادی در محوطه ازبکی 


نوشته شده در  دوشنبه 97/1/6ساعت  6:51 عصر  توسط حسین عسکری 
  نظرات دیگران()

 

 

ساوجبلاغ از کهن ترین مناطق سرزمین ایران به شمار می رود.

 - دکتر یوسف مجیدزاده دارای درجه دکتری باستان شناسی پیش از تاریخ ایران و بین النهرین از دانشگاه شیکاگو آمریکا، 12 آبان 1378.

ساوجبلاغ یک منطقه عظیم فرهنگی است که از دوره های کهن نوسنگی، آغاز می شود و در واقع حلقه میانی زنجیره این استقرارهای عهد نوسنگی است که برخی از آنها تا دوره های جدید ادامه داشته است. البته کشفیات باستان شناختی در آینده، دهکده ها و فرهنگ ها و استقرارهای کهن تر از این دوره را در ساوجبلاغ به ما نشان خواهد داد.

- دکتر حکمت الله ملاصالحی دارای درجه دکتری باستان شناسی پیش از تاریخ فرهنگ ها و مدنیت های اژه و یونان از دانشگاه آتن، 10 تیر 1378.

جلگه ساوجبلاغ که وسعت آن از دامنه کوه های وِلیان و پَشند (فَشند) تا کوه های ساوه کشیده شده است، در ادوار پیشین، یکی از مراکز مهم تمدّن پیش از تاریخ ایران بوده که دنباله آن از یک طرف به نواحی شهریار و جلگه ری و از طرف دیگر تا دشت قزوین ادامه داشته است.

- دکتر پرویز ورجاوند دارای درجه دکتری باستان ‌شناسی با گرایش معماری ایران در دوره تاریخی از دانشگاه سوربُن فرانسه، 1374.

منبع: کتابشناسی ساوجبلاغ، نوشته حسین عسکری.

شهرستان نظرآباد به روایت دانشمندان


نوشته شده در  دوشنبه 96/12/28ساعت  5:53 عصر  توسط حسین عسکری 
  نظرات دیگران()

 

 

تلاش صمیمانه برای برگزاری همایش بزرگداشت آیت­ الله حاج شیخ هادی نجم ­آبادی قدس سره با کمال وضوح از ایمان و عشق مردم فرهنگ ­دوستاین سامان خبر می­ داد.

- علامه فقید محمد­تقی جعفری، کنگره شیخ هادی نجم ­آبادی، 26 شهریور 1376

علاقه مردم شهر نظرآباد به فرهنگ، ملیت و ایرانی بودن ستودنی است.

- دکتر یوسف مجیدزاده چهره ماندگار باستان ­شناسی ایران، 20 شهریور 1380

این منطقه (نظرآباد) دارای آثار بسیار جالبی است همانند ظروف سفالی منقوش و فرهنگ­ هایی از دوران برنز و آهن تا دوره مادها.

- دکتر هالی پیتمن استاد هنر باستان دانشگاه پنسیلوانیا، 18 مهر 1381

دیدن حفاری ­های محوطه ازبکی بسیار جالب است. من به ویژه از کشفیات باستان­ شناختی استاد مجیدزاده یعنی شهر مادها در مجاورت تهران بسیار خوشحال هستم.

- پروفسور دیوید استروناخ استاد باستان ­شناسی دانشگاه برکلی، 18 مهر 1381

منبع: دشتی به وسعت تاریخ، نوشته حسین عسکری. 

شهرستان ساوجبلاغ به روایت دانشمندان


نوشته شده در  دوشنبه 96/12/28ساعت  5:15 عصر  توسط حسین عسکری 
  نظرات دیگران()

 

ردپای نخستین فرمانروایان آریایی در تپه اُزبکی

محوطه اُزبکی در 50 کیلومتری غرب شهرستان کرج، در شمال شرق روستای اُزبکی از توابع دهستان احمدآباد مصدق از بخش مرکزی شهرستان نظرآباد قرار دارد، ارتفاع زمین های اطراف آن از سطح دریا یکهزار و 188 متر است، محوطه اُزبکی شامل تپه مخروطی شکل بزرگی است به قطر 150 و ارتفاع 26 متر که در اطراف آن 9 تپه قرار گرفته است. تحقیقات به عمل آمده توسط سرپرست هیئت کاوش در محوطه حاکی است که تپه های اقماری واقع در شمال تپه مرتفع (تپه اصلی) تا ساحل رودخانه ای که از حدود 500 متری آن می گذشته ادامه داشته است. نام اُزبکی برگرفته از روستا یی به همین نام است که احتمالاً از دوران صفویه  به بعد «یوز بیگی» بوده و با گذشت زمان به «اوز بیگی» و «اُزبکی» تغییر یافته است این محوطه باستانی مهم  هشتم مهرماه سال 52 به شماره 955 در فهرست آثار ملی جای گرفت، بر اساس کاوش های باستان شناسی محوطه باستانی اُزبکی دربرگیرنده تاریخی از اواخر هزاره هفتم  پیش از میلاد تا دوره اسلامی است یکی از دلایل انتخاب کاوش در این محوطه باستانی مهم، وجود نمونه هایی از سفال فلات مرکزی با قدمت هزاره چهارم پیش از میلاد و پیشتر است. ادامه مطلب...

نوشته شده در  شنبه 95/6/13ساعت  11:28 صبح  توسط حسین عسکری 
  نظرات دیگران()

 

 

 

کشف بقایای یک محوطه مربوط به دوره مس سنگی متاخر در گازرسنگ

فرزان احمدنژاد مسئول حوزه باستان شناسی استان از کشف بقایای سقف و کف در یک محوطه نویافته مربوط به دوره مس سنگی متاخر خبر داد. احمدنژاد گفت: در پایش دوره ای آثار به محوطه گازرسنگ شمالی واقع در شهرستان نظرآباد رفته بودیم که در بخشی از تپه که توسط روباه لانه ای حفر شده بود علاوه بر سفال به بقایای کوچکی از سقف و کف یک معماری برخوردیم. با توجه به شواهد و داغی های موجود بر روی این بخش از سقف به نظر می رسد که ابتدا با قرار دادن نی های کوچک به صورت عمودی و افقی تودرتو (سبک بافتن حصیر) تیر سقف را آماده می کردند و سپس ملات آماده شده را با فشار داخل سقف آماده شده با نی قرار می داده اند و سپس بخش بالایی سقف را صیقلی می کرده اند. مسئول حوزه باستان شناسی البرز گفت با توجه به بررسی های انجام بر روی سفال های این تپه مشخص گردید که احتمالاً محوطه ای تک دوره ای و مربوط به دوره مس سنگی متاخر بین 5800 تا 5300 سال پیش باشد.به نقل از روابط عمومی اداره کل میراث فرهنگی، احمدنژاد در خاتمه افزود، به احتمال فراوان این تپه روستای کوچکی در نزدیکی ازبکی بوده و با توجه به شواهد به دست آمده به شدت تحت تاثیر محوطه ازبکی قرار داشته است.


نوشته شده در  دوشنبه 95/3/31ساعت  8:52 عصر  توسط حسین عسکری 
  نظرات دیگران()

 

بخش های زیادی از محوطه باستانی ازبکی تسطیح شده است

تعیین عرصه و پیشنهاد حریم در بخش شمالی تپه ازبکی شهرستان نظرآباد استان البرز، معرف نخستین خشت دست ساز بشر، این اثر ملّی از دخل و تصرف به دور و دست نخورده باقی می ماند. به گزارش روابط عمومی پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری، ابراهیم حیدری سرپرست هیأت گمانه زنی به منظور تعیین عرصه و پیشنهاد حریم بخش شمالی تپه ازبکی البرز این مطلب را در نشست تخصصی باستان شناسی که در محل پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری برگزار شد مطرح کرد او با اشاره به وجود آثار ارزشمندی در این محوطه تاریخی افزود: مواد فرهنگی با ارزشی از هزاره ششم ق.م در این تپه ارزشمند وجود دارد. ادامه مطلب...

نوشته شده در  یکشنبه 94/3/31ساعت  7:9 عصر  توسط حسین عسکری 
  نظرات دیگران()

 

پویا نمایی در ظروف سفالین محوطه باستانی ازبکی

فرزانه ابراهیم ‏زاده

نمایش حرکت بر روی ظروف ایرانی با توجه به سفال های نقشدار «تپه سیلک» کاشان و «تپه ازبکی» شهرستان نظرآباد براساس نظر باستان شناسان، بیش از هزار سال قدیمیتر از نخستین پویانمایی جهان که از شهر سوخته به دست آمده، نقش بسته است. تصاویر جانوران در حال حرکت بر روی سفالهای به دست آمده از کویر مرکزی ایران به خصوص تپه ازبکی و سیلک به بیش از 6 هزار سال قبل باز میگردد. سیامت سرلک باستان شناس و مسئول پیش از تاریخ موزه ملی ایران با اشاره به سفالهای به دست آمده از کویر مرکزی ایران، گفت: «بیش‌تر سفالهایی که از این مناطق به ویژه تپه سیلک به دست آمده است و قدمت آن از سفالهای شهر سوخته و به خصوص جامی که به عنوان اولین پویانمایی جهان شناسایی شده بیش‌تر است، تصاویر موجودات در حال حرکت دارد.»

جهت مطالعه ادامه گزارش، اینجا را کلیک کنید...

نوشته شده در  یکشنبه 89/10/12ساعت  5:5 عصر  توسط حسین عسکری 
  نظرات دیگران()

 

سفال  اسماعیل آباد

یادگاری از هزاره ششم پیش از میلاد مسیح

«موشه لان تپه» اسماعیل آباد در هشتاد کیلومتری غرب تهران و چهل کیلومتری جنوب غربی کرج در شهرستان ساوجبلاغ واقع است. سفالینه های اسماعیل مهندس علی حاکمی در سال 1337  خورشیدی در محوطه باستانی اسماعیل آباد ساوجبلاغ کاوش باستان شناسی انجام داد. آباد که همگی دست ساز است به ظروف سیلکII ، تپه گیان و چشمه علی (شهرری) شباهت دارد و باستان شناسان آنها را به  هزاره های ششم تا چهارم پیش از میلاد نسبت داده اند. سفال اسماعیل آباد از خاک رسی به رنگ خاکستری مایل به قرمز است که روی آن گلابه قرمز به کار رفته است. بدنه ظروفی که تزیین شده تقریبا" همیشه براق است. بدنه خارجی ظروف و سطح داخلی جام ها و کوزه های پایه دار تزییناتی به رنگ قهوه ای مایل به سیاه دارد. این پوسته درخشان در حقیقت دوغابی از رس لطیف با مواد سیلیسی است: پوششی چشم نواز و قرمز مایل به قهوه ای سیر یا روشن که به بدنه و سطوح خارجی سفال افزوده شده است. نقش ها اغلب در زیر این پوشش درخشان و با قلم سیاه ترسیم شده و اولین گام را در نقاشی زیر لعاب نمایان ساخته است.

در مجموعه سفال های اسماعیل آباد در بخش ماقبل تاریخ موزه ملی ایران دو نوع سفال اخرایی و نخودی رنگ منقوش و درخشان منسوب به اسماعیل آباد وجود دارد. در واقع تعداد کمی از ظروف سفالی اسماعیل آباد پوسته ای نخودی و اسلیپ و لعاب درخشان و منقوش دارد و از نظر ساخت و ساز از ظروف نخودی رنگ سیلک III کامل تر و بهتر است.

منبع: ملیحه تمدن و حسین سرپولکی، «سفال گلابه ای: بررسی کاربرد گلابه یا پوشش گلی در تاریخ سفالگری ایران»، فصلنامه گلستان هنر، بهار 1385، ش 3، ص 58.


نوشته شده در  جمعه 88/11/2ساعت  9:44 صبح  توسط حسین عسکری 
  نظرات دیگران()

 

محوطه ازبکی شهرستان نظرآباد 

شهر مادی رو به ویرانی استدکتر یوسف مجید زاده

تپه ازبکی به عنوان یکی از مهم ترین تپه‌های باستانی کشور که شهری از دوره ماد را در خود مدفون دارد، هر روز به علت دعوای کهنه سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشکری با مالک زمین درحال تخریب است. تاکنون بخش‌های پیش از تاریخی این محوطه باستانی از بین رفته است اما هنوز امیدی برای کاوش در شهر مادی این محوطه باستانی وجود دارد.ادامه مطلب...

نوشته شده در  دوشنبه 88/6/30ساعت  6:24 عصر  توسط حسین عسکری 
  نظرات دیگران()

 

آثار آریایی‌های اولیه در شهرستان نظرآباد

مدارک به دست آمده از مهاجرت و حضور آریایی‌های دارای سفال خاکستری(1) متعلق به هزاره دوم تا پیش از تاسیس پادشاهی مادها بیشتر شامل قبور و گورستان‌ها بوده است. اعتقاد عمومی باستان‌شناسان بر آن است که آریایی‌های اولیه، زندگی چادرنشینی داشته‌انشهرستان نظرآبادد. حال آن که در محوطه ازبکی (دوشان تپه) آثاری از سه بنای عظیم مشاهده شده که قطر حصار کهن‌ترین آن‌ها در حدود هفت متر و وسعت آن بیش از 2000 متر مربع است. وجود دو دوره معماری در این مکان نشان می‌دهد که در دوره دوم از بقایای دیوارهای اولیه به عنوان پی استفاده کرده و دیوارهای جدید را بر روی آن بنا کرده‌اند. کارشناسان معتقدند وجود دیوارهای قطور در این بناهای باستانی نشان‌دهنده آن است که این بناها برای استفاده عمومی یا عبادتگاه کاربری داشته‌اند(2). تمامی این بناها خشتی بوده و بنا به شواهد موجود احتمالا" سطح دیوارها را نخست با لایه‌ای از گل و کاه ‌اندود کرده و سپس سطح آن‌ها را با رنگ سفید گچی یا آهکی می‌پوشاندند. این اتاق‌ها همگی ستون‌دار هستند(3).

   از سکونتگاه‌های آریایی‌ها علاوه بر معماری، مقادیر فراوانی سفال خاکستری و نخودی به صورت ساده و منقوش همراه با پایه‌های ظروف سفالی به دست آمده است که دلیلی بر حضور مادها و اجداد آن‌ها در این منطقه است. پی‌سوز، خمره، سنگ‌ساب و سنگ‌های مدور که احتمالا" برای صیقل دادن ظروف کاربری داشته همراه با ابزار استخوانی نظیر سردوک، قاشق و درفش از دیگر یافته‌های این مکان است(4). گورستان متعلق به این مردم در 250 متری جنوب بناها شناسایی و حفاری شده و همچنین آثاری از این مهاجران سفال خاکستری در جیران‌تپه محوطه ازبکی به دست آمده است. ظهور سفال خاکستری در فلات ایران یکی از بزرگ‌ترین پدیده‌های فرهنگی ایران در عصر آهن (500 تا 1500 سال قبل از میلاد مسیح) به شمار می‌رود که هم‌زمان با ورود اقوام آریایی به ایران مشاهده شده است. این نوع سفال بیشتر از محوطه‌های شمال و شمال غربی ایران به دست آمده است(5).

  این نخستین بار است که در فلات مرکزی ایران، نوعی معماری متعلق به مهاجران سفال خاکستری (نیمه هزاره دوم پیش از میلاد) کشف می‌شود. این بناها قادرند اطلاعات بسیار ارزشمندی درباره فرهنگ جوامع آریایی‌های نخستین در اختیار مورخان و باستان‌شناسان قراردهند(6)

 ·پانوشت ها: 1. آریایی‌ها شاخه‌ای از اقوام هند و ایرانی به شمار می‌روند. این قوم در اواسط هزاره دوم پیش از میلاد از سرزمین‌ اصلی خود از شمالی‌ترین بخش آسیای میانه به تدریج به سرزمین‌های گرم‌تر مهاجرت کرده و از شمال شرق و غرب دریای خزر وارد فلات ایران شدند. این مهاجرت داوطلبانه نبوده و مانند دیگر موج‌های مهاجرت اقوام آسیای میانه بر اثر فشار اقوام دیگر از مناطق شمالی‌تر و سردتر به نواحی جنوبی‌تر و گرم‌تر تحقق یافته است، آن‌ها پیش از رسیدن به فلات ایران در مناطق جنوبی آسیای میانه و یا در ایران با زندگی یکجانشینی و تمدن شهری آشنا شده‌اند (رومن گیرشمن، ایران از آغاز تا اسلام، ترجمه محمد معین، تهران: بنگاه ترجمه و نشر کتاب، 1349)./ 2.روزنامه جمهوری اسلامی، ش6243، ص5./ 3. روزنامه ایران، ش 2240، ص 16. /4. روزنامه جمهوری اسلامی، همان./ 5. دکتر مجیدزاده در 24 آبان 1380 ضمن شرکت در همایش «تبریز سه هزار ساله و سفال خاکستری در ایران» درباره مدارک جدید از مهاجران سفال خاکستری محوطه ازبکی سخنرانی کرد. در این سمینار سعی شده بود تا از دیدگاه علمی، یکپارچگی فرهنگی آذربایجان با دیگر مناطق گسترش سفال خاکستری همچون شمال، مرکز و شرق ایران در معرض دید عموم قرار گیرد (روزنامه ایران، ش 1964،ص11). او در قسمتی از سخنرانی‌‌اش دربارة کوچ‌نشین‌هایی که ظاهرا"مادها نیز قسمتی از آن بودند گفت: «به نظر من کوچ‌نشین‌هایی که بعدها به ایران آمده‌اند، 1500سال طول کشیده است تا متمدن شوند و از دیگر ایرانی‌ها، معماری و نمادهای تمدن را بیاموزند» (هفته‌نامه شمس تبریز، ش 123، ص 9)./ 6 ذکرالله زنجانی، استقرارهای عصر آهن منطقه ساوجبلاغ بر مبنای مطالعه ظروف سفالین، پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکزی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، 1383.

محوطه باستانی ازبکی 

     


نوشته شده در  پنج شنبه 87/9/7ساعت  9:57 عصر  توسط حسین عسکری 
  نظرات دیگران()

   1   2      >

فهرست مطالب وبلاگ ساوجبلاغ پژوهی
نگاه اول
اشاره به روستای ایستای طالقان در مجله پژوهشی دانشگاه تهران
بازتاب مقاله «مجتهد ساعت ساز» در روزنامه اطلاعات
روایت دکتر افسانه نجم آبادی از مدرنیته ایرانی از منظر جنسیت
گفت و گویم با ایرنا درباره خوشنویس البرزی قرآن به خط نسخ هندی
گفت و گویم با ایرنا درباره سنت خوشنویسی قرآن پای آبشار کرکبود
سخنان وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی درباره شهرستان نظرآباد
استاد محمّد حسن حجّتی (پریشان) نویسنده و شاعر البرزی درگذشت
کتاب انقلاب اسلامی در ساوجبلاغ و نظرآباد منتشر می شود
شناسنامه وبلاگ ساوجبلاغ پژوهی
[عناوین آرشیوشده]